طراحی، ساخت و ارزیابی ماشین بوجاری دوم و درجه بندی نخود

طراحی، ساخت و ارزیابی ماشین بوجاری دوم و درجه بندی نخود

1396/7/3

نام نویسنده حمیدآقاگل زاده

طراحی، ساخت و ارزیابی ماشین بوجاری دوم ودرجه بند نخود

نویسندگان: حميد آقاگل زاده سيد احمد طباطبايي فر حسين مبلي

چکیده

بوجاري ودرجه بندي، دو عمل نهايي در توليد محصول نهايي با كيفييت بالا مي باشند. در ايران معمولا كشاورزان براي بوجاري نخود، آن را با استفاده از ابزار سنتي و اوليه بصورت دستي باد داده و پس از آن نيز با دست، مواد زايد باقي مانده را جدا مي نمايند. بمنظور انجام عمل بوجاري ودرجه بندي بصورت مكانيكي، ماشيني در سال 1380 در دانشگاه تهران ساخته شد. طراحي آن، با هدف دستيابي به ماشيني با ويژگي هايي همچون؛ انجام بوجاري ودرجه بندي بصورت همزمان، قيمت اوليه نسبتا ارزان، راحتي در سرويس و نگهداري و دارا بودن تكنولوژيي متناسب با شرايط موجود در ايران، صورت پذيرفت. براي طراحي و ساخت اين ماشين، ابتدا كارهاي مطالعاتي همچون؛ تعيين خصوصيات فيزيكي محصول ( كه در عملكرد و كارايي ماشين موثرند)، تهيه نقشه هاي اجرايي و تامين قطعات مورد نياز، صورت پذيرفت و سپس اقدام به ساخت و ارزيابي آن گرديد. 1) خواص فيزيكي همچون؛ سرعت حد، ضريب اصطكاك روي سطوح مختلف وكرويت، براي5 رقم مختلف از ارقام متداول در ايران از قبيل؛ Jam , Bivanij , Philip , ILC-482 ,ILC-12-60-31 تعيين گرديد. ميانگين حسابي قطرها براي اين ارقام، بين 4/9 – 7/6 ميليمتر، سرعت حد آنها (با محتوي رطوبت 9-7 % ) بين 15-10 متر بر ثانيه (متوسط آن حدود 6/12 متر بر ثانيه )، سرعت حد برگها و غلافهاي خشكيده نخود ( با محتوي رطوبت 7/5 درصد)، 5/3 متر بر ثانيه و براي ساقه هاي خشكيده آن، 5/5 متر بر ثانيه بدست آمد. مقدار ضريب اصطكاك دانه ها بر روي سطوح مختلف همچون؛ فايبرگلاس، تخته سه لايه و ورق فولادي گالوانيزه اندازه گيري گرديد كه روي سطح ورق گالوانيزه داراي كمترين مقدار( 28/0 ) و روي سطح فايبر گلاس داراي بيشترين مقدار ( 33/0 ) بود. 2) پارامترهاي موثر بر عملكرد ماشين همچون؛ تعداد، شكل، زاويه تمايل ، كورس رفت وبرگشت، سرعت زاويه اي و اندازه سوراخ الكها حجم هواي مورد نياز، شكل واندازه كانال هوا و نوع دمنده تعيين گرديد. 3) ماشين ساخته شد ومورد ارزيابي قرار گرفت. در حين طراحي وساخت؛ قابليت تغيير، تنظيم وتعويض بودن كليه سيستمها مد نظر قرار گرفت. تا اينكه كاربران قادر به تغيير، تنظيم وتعويض پارامترهاي فوق الذكر، جهت حصول شرايط مطلوب، باشند. پس از ساخت، بمنظور ارزيابي ماشين، مقدار 2 كيلوگرم نخود كه از قبل توسط دست تميز شده بود، با 15 گرم ذرات سبك وزن همچون؛ برگ ، غلاف وساقه نخود و 100 گرم ذرات سنگين وزن همچون؛ سنگ ريزه و كلوخ ( در اندازه هايي كه اغلب همراه با نخود هاي بوجاري نشده مي باشند) مخلوط گرديد و در داخل مخزن ماشين ريخته شد. سپس بازده بوجاري ودرجه بندي ماشين تعيين گرديد. اين ماشين قادر است، نخود ها را به سه دسته درشت، متوسط و ريز درجه بندي نمايد. بازده جداسازي براي محصول خوب 93% و براي محصول زائد 90 % وبازده جداسازي كل حدود 84% بدست آمد.

لغات كليدي : نخود، خواص فيزيكي ، سرعت حد، بوجاري ، درجه بندي، بازده جداسازي محصول خوب و بازده جداسازي مواد زايد

مقدمه

توليد جهاني نخود در حدود 7 ميليون تن و متوسط عملكرد آن 710- 610 كيلو گرم در هكتار مي باشد.حدود 70- 80 % نخود توليد شده براي مصارف انسان و 14 % باقي مانده براي مصرف دام ، 5- 10 % براي تهيه بذر مصرف مي شود و2-7 % نيز در مراحل مختلف فرآوري تلف ميشود. در مناطق مختلفي از ايران همچون كرمانشاه ،كردستان، همدان و خراسان نخود كشت مي شود. متوسط عملكرد در ايران در حدود 400- 600 كيلو گرم در هكتار مي باشد. در ايران بوته هاي نخود با دست از زمين كنده شده ودر يك نقطه خرمن مي شوند. سپس با عبور دادن چرخهاي تراكتور از روي آنها يا با استفاده از ضربات حاصل از چوب دستي عمل خرمنكوبي صورت مي گيرد. پس از آن با استفاده از ابزار سنتي و اوليه و بصورت دستي، عمل بوجاري صورت مي گيرد. اين روش بوجاري نه تنها بسيار خسته كننده و وقت گير مي باشد، بلكه نياز به نيروي كارگري بيشتري دارد. علاوه بر آن در اين روش، نه تنها هيچگونه عمل درجه بندي صورت نمي گيرد، بلكه عمل بوجاري نيز به خوبي صورت نمي گيرد بنابراين بطور مستقيم، قابل عرضه به بازار نيست. بمنظور عرضه اين محصول به بازار، بايستي به جنبه هاي بازار پسندي آن همچون؛ درجه بندي بر حسب نوع مصرف و كيفيت پخت و درجه تميزي آن توجه بيشتري شود.

اهداف اين تحقيق

عبارتند از : 1) تعيين خواص فيزيكي ارقام مختلف نخود در ايران 2) طراحي وساخت ماشيني با تكنولوژي مناسب براي كشاورزان ايراني ( قدرت خريد آن را داشته باشند ، با خريد يك ماشين قادر به انجام دو عمل بوجاري ودرجه بندي باشند و تعداد كارگر مورد نياز براي انجام اين عمليات را كاهش دهد 3) ارزيابي ماشين جهت بررسي و بهبود عملكرد آن 2- بررسي منابع: Igbeka در سال 1984 ماشيني براي بوجاري برنج ولوبيا طراحي نمود وساخت. اين ماشين داراي زاويه تمايل الك بين 4-5 درجه وسرعت دوراني ( الك ) درحدود 300-350 دور بر دقيقه و بازده بوجاري بين 20-61 در صد بود . Saha and Kachru در سال 1990 يك ماشين بوجاري نوع پدالي را براي محصولاتي همچون نخود، سورگم و گندم مورد ارزيابي قرار دادند. Wang و همكاران، نيز در سال 1994 سه مدل ماشين بوجاري از نوع آزمايشگاهي را براي محصولاتي همچون گندم، سورگم وذرت مورد ارزيابي قرار دادند. با اين اوصاف، مطالعات زيادي در زمينه طراحي وتوسعه ماشينهاي بوجاري ودرجه بندي محصولات مختلف و بويژه براي نخود صورت نگرفت، بنابراين جا دارد تا اقداماتي اساسي در اين زمينه صورت گيرد.

  مواد وروشها

پنج رقم مختلف از نخود هاي متداول درايران از قبيل؛ Jam ,Bivanij ,Philip , ILC-482 ,ILC- 12-60-31 از مناطق مختلف استان كرمانشاه، بطور كاملا تصادفي جمع آوري گرديد. 3 نمونه 2كيلويي از هر رقم انتخاب وسپس باهم مخلوط شدند. مجددا ازهر نمونه مخلوط شده، يك نمونه نيم كيلويي انتخاب گرديد. از اين نمونه هاي نيم كيلويي، 100 دانه بطور كاملا تصادفي انتخاب گرديدند. اين مراحل براي همه رقم نخود تكرار گرديد. 3-1- تعيين خواص فيزيكي ميانگين حسابي قطرها : سه قطر عمود بر هم هريك از دانه ها، به وسيله يك كوليس با دقت 05/0 اندازه گيري و سپس با استفاده از رابطه (1 )، ميانگين حسابي قطرها براي هر رقم تعيين گرديد. با استفاده از برنامه رايانه اي EXCEL كمترين ، بيشترين و ميانگين مقادير و همچنين انحراف معيار براي ميانگين حسابي قطرها، تعيين گرديد. در اين رابطه : ;ai بزرگترين قطرهر دانه، : bi قطر متوسط هر دانه ci : كوچكترين قطر هر دانه مي باشد. ضريب اصطكاك 2: بمنظور تعيين جنس مواد اوليه الكها، لازم بود ضريب اصطكاك ارقام مختلف نخود روي سطوح مختلف همچون؛ شيشه ، فايبر گلاس ، ورق فولادي گالوانيزه وتخته سه لايه ( كه مي توان الك را از جنس آنها انتخاب نمود ) اندازه گيري شود. ضريب اصطكاك با استفاده از يك دستگاه شيب سنج آزمايشگاهي اندازه گيري گرديد. ابتدا شيب دستگاه روي صفر ( بصورت افقي ) تنظيم گرديد. 200 گرم نخود ( با محتوي رطوبت 7/5 % ) را در داخل ظرفي ريخته وسپس بصورت وارونه روي سطح شيبدار قرار داديم. شيب اين سطح، آنقدر افزايش داده شد تا اينكه دانه ها شروع به حركت نمايند، در همين وضعيت شيب سطح نشان دهنده زاويه اصطكاك و تانژانت آن، ضريب اصطكاك نخود روي آن سطح مي باشد. حال با تعويض سطح شيبدار، اندازه گيري روي سطوح مختلف انجام گرفت. اين مراحل براي تمام ارقام نخود صورت گرفت و سپس ميانگين اين ضرايب، روي سطوح مختلف بدست آمد (جدول 2 ). سرعت حد1: سرعت جريان هوا، كه در اثر آن دانه به حالت معلق در مي آيد را سرعت حد گويند. سرعت حد نخود هاي ايراني توسط حكمت رباني در سال 1380 تعيين گرديد. سرعت حد برگ، غلاف وساقه هاي خشكيده نخود با استفاده از ستون باد اندازه گيري گرديد. بدين منظور بمقدار 25 گرم نمونه ( با محتوي رطوبت 7/5 % ) روي يك توري، در داخل ستون باد ( مخصوص اندازه گيري سرعت حد محصولات كشاورزي ) قرار داده شد. با افزايش سرعت دمنده، سرعت جريان باد بتدريج افزايش مي يافت تا اينكه نمونه شروع به بلند شدن از سر جايش نمايد، در اين وضعيت سرعت جريان باد، همان سرعت حد نمونه بود . درصدكرويت2 : با استفاده از رابطه(2 ) كرويت كل اين ارقام در حدود 85 % تعيين گرديد. بنابر اين مي توان گفت كه، نخودهاي ايراني داراي شكلي تقريبا گرد هستند. 3-2- طراحي مطابق شكل (1) چنانچه بخواهيم كه حركت مواد بر روي الك به سمت لبه انتهايي آن باشد ( در اثر ارتعاش )، در اينصورت منتج نيروهاي واردشده بر دانه بايد بيشتر از نيروي اصطكاك بين دانه وسطح الك باشد. بعبارتي ديگر برآيند نيروها بايد بسمت لبه انتهايي باشد. اگر سرعت دانه بر روي سطح الك خيلي زياد باشد، سبب ميشود كه دانه بجاي عبور از سوراخهاي الك، روي سطح الك حركت نموده وبه سمت لبه انتهايي آن برود. چنانچه سرعت دانه روي سطح الك خيلي كم باشد، در اينصورت دانه روي الك مي نشيند وتمايلي به حركت بر روي آن ندارد. - ماشين بايد ارزان قيمت و ساده براي سرويس ونگهداري باشد. - ظرفيت عملكرد آن بين 500-1500 كيلو گرم در نظر گرفته شد. - سوراخ الكها، داراي شكلهايي گوناگون مي باشند. براي محصولات با شكل گرد و نسبتا گرد، الكهاي داراي سوراخهاي گرد توصيه مي گردد (5). با توجه به اندازه گيريهاي صورت گرفته، براي نخودهاي ايراني با ميزان كرويت 85% ( نسبتا كروي )، سوراخ الك به شكل گرد مناسب مي باشد. - در صورتيكه مقدار ميانگين نسبت بزرگترين قطر به كوچكترين قطر دانه ها، كمتر از 2 باشد، نيازي نيست كه به الك حركت عمودي داده شود بلكه فقط حركت افقي كافي خواهد بود ( 5 ). طبق اندازه گيري بعمل آمده، اين مقدار براي نخود هاي ايراني 4/1 مي باشد، كه بمراتب كوچكتر از 2 مي باشد. در اينصورت نيازي نيست كه به الكهاي حركتي عمودي داده شود. - زاويه تمايل الكها بايد تحت زاويه اي كمتر از زاويه اصطكاك بين نخود وسطح الك باشد. در اينصورت زاويه تمايل الكها بايد كمتر از 31 درجه باشد. - مقدار بار ويژه3 ( مقدار بار وارد شده بر واحد سطح الك در واحد زمان ) بر روي الكها محاسبه گرديد. مقدار آن در حدود kg/m-2s-1 45/0 و مساحت سطح هر الك با لحاظ نمودن مقدار بار ويژه ودست يابي به عملكردي در حدود 500-1500 كيلوگرم بر ساعت در حدود 8/0 متر مربع بدست آمد. - حركت رفت وبرگشتي الك، با استفاده از اكسانتريكي با خارج از مركزيت 3 سانتيمتر وشاتوني بطول 15 سانتيمتر ايجاد ميگردد. - اندازه سوراخهاي الك : ميانگين حسابي قطر نخود هاي ايراني بين 7/6- 7/9 ميليمتر مي باشد كه در حدود 70 % اين نخودها داراي ميانگين حسابي قطر بين 3/7-5/8 ميليمتر مي باشد. بنابر اين نخودها را به 3 دسته بزرگ ، متوسط و ريز تقسيم بندي شدند. بطوريكه نخودهاي داراي ميانگين حسابي قطر بين 3/7- 5/8 ميليمتر را جز نخودهاي متوسط و بزرگتر از آن، جز رانه هاي درشت وكوچكتر از آن، جز نخودها ريز در نظر گرفته شدند. در اينصورت قطر سوراخ الكها 6، 7 و 9 ميليمتر در نظر گرفته شد. - طراحي سيستم جريان هوا: جداسازي آيروديناميكي بمنظور جداسازي مواد سبك وزن، همچون برگ، غلاف و ساقه نخود از آنها ميباشد. حركت نسبي بين جريان هوا ومواد، سبب ايجاد نيروي آيروديناميكي ميگردد. براي بحركت درآوردن هوا نياز به يك پنكه مي باشد. اين پنكه ها، نسبت به موادي كه بايد جدا شوند، مي تواند از نوع مكنده يا دمنده باشد. از آنجاييكه در سيستم نوع مكشي اثر متقابل بين دانه وجريان هوا بمراتب بيشتر از نوع ديگر مي باشد، بنابر اين پنكه از نوع مكنده انتخاب گرديد از نظر مسير جريان سيال، پنكه ها ممكن است از نوع جريان محوري يا جريان شعاعي باشند، از آنجاييكه پنكه نوع جريان شعاعي (كه سيال در امتداد محور وارد ودر امتدادي عمود بر آن خارج ميشود ) قادر به تحمل فشار بيشتري مي باشد ، از اين نوع انتخاب گرديد. تعيين ابعاد و اندازه پنكه براساس دستيابي به سرعت جريان باد مطلوب ( متناسب با سرعت حد محصول و مواد مختلف همراه آن )، صورت مي گيرد. بنابراين سرعت جريان هواي توليدي بايد بين 6-9 متر بر ثانيه باشد. بطوريكه از سرعت حد نخود كمتر ولي از سرعت حد مواد ناخالص سبك وزن بيشتر باشد با لحاظ نمودن موارد فوق، دمنده اي از نوع جريان شعاعي با تيغه هاي مستقيم و با دبي هواي واقعي مورد نياز ( در مدخل كانال هوا با مساحت 1/0 متر مربع ) در حدود يك متر مكعب بر ثانيه انتخاب گرديد. - براي انتقال مواد ناخالص به بيرون از سيستم، نياز به يك كانال هوا مي باشد. بعلت ارزاني وسادگي در ساخت، اين كانال با سطح مقطعي به شكل مستطيل ساخته شد. 3-3- ساخت ماشين : پس از طراحي و برآورد هزينه ، ماشيني در كارگاه طراحي وساخت گروه مهندسي مكانيك ماشينهاي كشاورزي دانشگاه تهران ساخته شد. اجزائ تشكيل دهنده اين ماشين عبارتند از : مجموعه الكها، سيستم توليد جريان هوا، سيستم انتقال قدرت و سيستم ورود دانه (مخزن ). 3-4- آزمون و ارزيابي ماشين: بازده ماشين : بمنظور تعيين مقدار مطلوب پارامترهاي قابل تنظيم موثر در عملكرد ماشين از قبيل؛ سرعت دوراني پنكه و مجموعه الكها، شيب الكها، ميزان تغذيه و ... ، آنقدر اين پارامترها را كم و زياد گرديد، تا مقدار مطلوب آنها حاصل شود. پس از تعيين اين پارامترها، شرايط كار ماشين در حد مطلوب قرار داده شد و بعد از آن، اقدام به ارزيابي ماشين گرديد. مقدار 2 كيلوگرم از نخود هايي كه از قبل با دست تميز شده بود با 100 گرم ذرات سنگين وزن همچون سنگريزه وكلوخه ( كه اندازه آنها تقريبا هم انداره ذرات سنگين وزني كه اغلب همراه نخود هاي بوجاري نشده يافت ميشوند ) و 15 گرم مواد سبك وزن همچون برگ، غلاف و ساقه خشكيده نخود ( موادي كه معمولا به همراه نخودهاي برداشت شده با كمباين يافت مي شوند ) مخلوط گرديد و سپس در داخل مخزن ماشين ريخته شد. ماشين را روشن نموده و كليه مواد خروجي از خروجي هاي مختلف ماشين همچون؛ نخودهاي درجه بندي شده و ناخالصيهاي روي الكهاي شماره 2 ، 3، 4 و نخود هايي كه بداخل كانال هوا كشيده شدند و ذرات داخل سيني زيرين، بطور جداگانه جمع آوري و وزن گرديدند. اين عمل براي 3 بار تكرار گرديد وسپس ميانگين آنها بدست آمد (جدول 3 ) . حال با استفاده از روشي كهIgbeka در سال 1984 براي ماشين بوجاري اعمال نموده بود ، عملكرد ماشين را ارزيابي نموديم. بازده جداسازي محصول خوب با استفاده از رابطه ( 4 ) وبازده جداسازي مواد زائد با استفاده از رابطه ( 3 ) در نهايت، بازده كل با استفاده از رابطه ( 5 ) تعيين گرديد. در اين روابط : ;EB بازده جداسازي محصول خوب و ;BR وزن مواد زائد دفع شده ، ;BP وزن مواد زائدي كه وارد نخودهاي بوجاري شده گرديد، ;GP وزن محصول خوب ، ;GR وزن مواد خوب تلف شده ;EG بازده جداسازي محصول خوب و ;ET بازده جداسازي كل ماشين مي باشد. بررسي نحوه درجه بندي مواد: بمنظور تعيين چگونگي درجه بندي مواد توسط الكها ، بطور تصادفي 10 دانه نخود درجه بندي شده توسط هر كدام از الكهاي شماره 1، 2 و 3 و همچنين 3 عدد از سنگريزه وكلوخهايي كه وارد نخودهاي درجه بندي شده گرديدند را انتخاب نموده وتوسط كوليسي ( با دقت 02/0 ) سه قطر عمود بر هم آنها را اندازه گيري نموده وسپس ميانگين حسابي قطرها و انحراف معيار آنها را محاسبه نموديم ( جدول 4 ). سپس درصد خطا در عمل درجه بندي را با استفاده از رابطه (6 ) تعيين گرديد. AMDth : ميانگين حسابي قطر تئوري AMDac ميانگين حسابي قطر اندازه گيري شده

نتايج بدست آمده

خواص فيزيكي محصول؛ 1) ابعاد دانه هاي نخود؛ ميانگين حسابي قطرهاي نخودها، بصورت زير دسته بندي گرديدند. جدول1 - دسته بندي نخودهاي ايراني ( بر حسب ميانگين حسابي قطرها ) درصد فراواني تجمعي درصد فراواني نسبي ميانه حدود دسته 6/17 6/17 0/7 4/7- 6/6 2/77 6/59 8/7 2/8- 4/7 4/93 2/16 6/8 0/9- 2/8 100 6/6 4/9 8/9-0/9 2) مقدار ضريب اصطكاك بين نخود و سطوح با جنس هاي مختلف؛ جدول 2 - ضرايب اصطكاك نخود روي سطوح مختلف تخته سه لايه فايبر گلاس شيشه فولاد گالوانيزه جنس سطح 33/0 33/0 30/0 28/0 ضريب اصطكاك 3) سرعت حد نخود و مواد نخاله همراه آن؛ سرعت حد نخودهاي ايراني ( با محتوي رطوبت 7- 9 % ) بين 10- 15 متر برثانيه تغيير مي كند كه متوسط آن در حدود 6/12 متر بر ثانيه گزارش گرديد. ( حكمت رباني 1380 ) سرعت حد براي برگهاي خشكيده وساقه هاي خشكيده ( با محتوي رطوبت 7/5 % ) به ترتيب m/s 3 و m/s 5/5 بدست آمد. 4) درصد كرويت نخود؛ درصد كرويت دانه هاي ارقام مختلف در حدود 85% ( نسبتا كروي ) بدست آمد. مشخصات فني ماشين : 1) ابعاد ظاهري ماشين؛ طول : mm 1700 عرض : mm 1500 ارتفاع : mm 1800 ظرفيت : kg/hr 1000 2) ابعاد پره هاي دمنده : mm 150×560×10 ابعاد ورودي كانال هوا : mm 140×700 3) توان مصرفي : kw 5/1 ( الكترو موتوري با سرعت مشخصه ) rpm 1440 ؛ 4) انتقال توان : با استفاده از تسمه هاي v شكل وچند عدد پولي صورت مي گيرد. 5) تعداد الك : 2+1 ( 2 تا براي درجه بندي و يكي ديگر با قطر سوراخ mm 6 براي جدا كردن ناخالصي هاي بزرگتر از نخود ( در صورتيكه تمام نخودها را از خود عبور مي دهد ). 6) حركت الكها : الكها بصورت يك مجموعه بر روي يك شاسي نصب شده و حركت رفت و برگشتي در راستاي افقي و اندكي در راستاي قائم انجام مي دهند. حركت رفت و برگشتي آنها از طريق يك لنگي ( خارج از مركز ) واقع بر روي يك محور و به كمك يك شاتون، تامين مي گردد. 7) سرعت جريان هوا ( باد): مقدار متوسط سرعت باد در دهانه ورودي كانال هوا 1/10 متر بر ثانيه بدست آمد. 8) سرعت دوراني مطلوب دمنده: سرعت دوراني مطلوب آن بين rpm 850 – 950 بدست آمد. 9) شيب الكها: شيب مطلوب الك فوقاني ( الك با سوراخهاي درشت ) بين 0 – 2 درجه و براي ساير الكها بين 2 - 4 درجه، حاصل گرديد. 10) اندازه سوراخ الكها: الكها با اندازه سوراخ 6، 7 و 9 ميليمتر در نظر گرفته شدند. 11) سرعت دوراني مجموعه الكها: در حدود rpm175 – 225 حاصل گرديد. 12) كورس رفت و برگشت مجموعه الكها: برابرcm 6 ( شعاع لنگي cm 3 ) در نظر گرفته شد. ارزيابي ماشين: 1) بازده ماشين: با استفاده از روابط (3 ،4 و5 )، بازده جداسازي محصول خوب 93 % ، بازده جداسازي مواد زائد 90 % و در نتيجه بازده كل 84 % بدست آمد . 2) بررسي نحوه درجه بندي مواد: با استفاده از رابطه (6 )، ميزان در صد خطاي درجه بندي روي الك ( 2 ) حدود 8/5 % وروي الك‌ ( 3 ) در حدود 5/5 % و زير الك 3 حدود 4/0 % و ميانگين آنها 6/2 % بدست آمد. جدول (3 ) مقادير اندازه گيري شده جهت ارزيابي دستگاه ، اين اعداد بصورت ميانگين ( سه تكرار ) وهمگي بر حسب گرم مي باشند. خروجي ورودي روي الك (1) روي الك (2) روي الك (3) زير الك (3) سيني زيري فن + دريچه + ديواره الك مقدار اوليه نخود سالم 16/15 1578 53/344 8/18 - 5/112 2000 كلش ، شاخ وبرگ 4/1 46/0 16/0 13/0 - 83/12 15 سنگريزه وكلوخ 76/43 96/6 2 66/1 53/13 32 100 5- نظرات و پيشنهادات: 1) با توجه توانمنديها و كيفيت بالاي درجه بندي اين ماشين، ايراد عدم توانايي آن در جدا نمودن سنگريزه ها و كلوخ هاي هم اندازه نخودها بر آن وارد است. چنانچه اين ماشين به يك سنگ گير مجهز گردد، قادر خواهد بود سنگريزه ها و كلوخ هاي هم اندازه دانه هاي نخود را جدا نمايد . در اينصورت بازده آن بمقدار زيادي قابل ارتقاء مي باشد. 2) چنانچه سرعت دوراني پنكه، از محدوده ذكر شده كمتر شود، مقدار زيادي مواد زايد سبك وزن، در داخل نخود هاي سالم باقي مي ماند. اگر اين سرعت از حد معين نيز تجاوز نمايد، مقدار زيادي دانه ها از طريق پنكه به بيرون پرتاب مي گردند. 3) چنانچه شيب الكها از مقادير معين، كمتر شود، دانه ها روي الكها مي نشينند و تمايلي به حركت روي الك نخواهند داشت. در نتيجه ظرفيت دستگاه كاهش خواهد يافت. اگر شيب آنها از حد معين بيشتر شود، بعلت اينكه دانه ها فرصت كافي جهت جريان يافتن روي الكها را نخواهند يافت، به سرعت از روي آنها حركت نموده ( تحت مولفه وزن ) و در نتيجه كيفيت جداسازي دانه ها كاهش مي يابد. مشاهده مي گردد كه اكثر دانه ها فقط از روي الكهاي طبقات فوقاني به سمت بيرون هدايت مي گردند. 4) چنانچه سرعت دوراني مجموعه الكها از حد معين كاهش يابد، همانند وضعيت كم بودن شيب الكها، دانه ها روي الكها مي نشينند و به كندي جريان مي يابند. اگر اين سرعت، از حد معين بيشتر شود، همانند وضعيت زياد بودن شيب الكها، دانه ها به طور سريع از روي الكها عبور نموده و در نتيجه كيفيت درجه بندي مخدوش مي گردد. در صورت افزايش بيش از حد اين سرعت، مشاهده مي گردد كه دانه ها به اطراف پراكنده مي شوند.

  تقدير وتشكر: از زحمات آقايان؛ دكتر سيد احمد طباطبايي فر و دكترحسين مبلي، بخاطر راهنما يي هاي ارزنده ايشان و از آقاي دكتر احمد شريفي مالواجردي، بخاطر همكاريهاي ارزنده در جمع آوري منابع واطلاعات تقدير وتشكر ميگردد

منابع

آقاگل زاده ، حميد. 1380 . طراحي ، ساخت و ارزيابي ماشين بوجاري و درجه بندي نخود .پايان نامه كارشناسي ارشد. 2- بهروزي لار، منصور . 1378. اصول طراحي ماشينهاي كشاورزي. مركز انتشارات علمي دانشگاه آزاد اسلامي. 3. Igbeka, J.C.1984. An appropriate technology cereal cleaner. AMA.15(2):67-71. 4. Kachru, R.;K.M.Sahay. 1990. Development and testing of peddal – cum- power operated air screen grain cleaner. AMA. 21(4):29-32. 5. Kienin, N. I., I. F. Popov & V.A. Sakan. 1970. Agricultural machines. Kalospulishers. Moscow. 6. Mohsenin, N.N. 1986. Physical properies of plant and animal materials. Gorden and Breach science publishers. P 20-89 . 7. Tabatabaeefar, A., A. Vefagh- nematolahee and a. Rajabipour. 2000.Mass model of Iranian orange with dimensions. Journal of Agricultural science and Technology . Vol.2(4). P: 299-305.

تگ ها